Ik en mijn Lada

Hieronder volgen enkele handige tips voor amateurs en doe-het-zelvers zoals ik die ook eens zelf een liedje willen maken in plaats van er steeds naar te moeten luisteren.

De tips hieronder zijn quick and dirty: mijn bedoeling was de snelste en de simpelste methode te vinden om een liedje te maken, met een minimum aan kennis. Voor het leesgemak heb ik het artikel ingedeeld in onderdelen, gewijd aan idee, tekst, melodie, akkoorden, volharding en concentratie.

Hier gaan we!

1. Kijk uit je doppen

Enkele dagen geleden wandelde ik met een collega van het werk naar de Tadzjiek om een shoarma. Het was middagpauze en we hadden net een portie stront te vreten gekregen van de baas. We hadden dus iets om over te praten, wat over het algemeen een probleem is in mijn relatie met collega’s.

Maar dit keer was dat dus geen probleem. Ik voelde me zoals steeds een loonslaaf zonder toekomstperspectief. Mijn collega ook.

Op onze weg, tussen twee appartementsblokken, vloog een plastiek zak de hoogte in, mee met de wind.

Ik dacht even dat er in de lucht van Moskou evenveel plastiek zakken vlogen dan vogels.

“Ze zouden beter in liedjes ‘vrij als een plastic zak’ zingen in de plaats van ‘vrij als een vogel’,” zei ik tegen mijn collega, die even schamper lachte.

Enkele dagen daarop heb ik een gitaar gekocht en een boekje met honderd tips voor de bluesgitarist. Ik ging een liedje schrijven.

Ideeën liggen er voor het rapen. Ideeën zijn het begin van alles. Het moeilijkste is een idee omzetten in iets tastbaars. Mijn levensweg ligt bezaaid met half afgewerkte projecten, waarvoor ik het enthousiasme in een vroeg stadium was verloren. Ideeën moet je vastpakken bij de hoorns en erop proberen rijden zonder op je bek te vallen.

Op je bek vallen doe je natuurlijk sowieso. Belangrijk is telkens recht te kruipen en het stof van je broek te kloppen.

2. Vergeet niet af te kijken bij de rest

Ik zette me achter de computer en begon dat liedje uit te typen. Alles wat me te binnenschoot. Het resultaat was nogal chaotisch, maar het bevatte enkele gedachten:

Vrij als een plastic zak vlucht als die van een vlieg, onvoorspelbaar mee met de wind waar de wind naar toe blaast ik zou willen zijn als een plastic zak vrij en doorzichtig maar wel recycleerbaar en vooral vliegend mee met de wind en niet blijven steken in de takken van een boom onherkenbaar als één van de vele plastic zakken en gedachteloos RECYCLEERBAAR (refrein) geen faxen moeten schrijven voor mijn baas geen antwoorden op domme emails maar dus vrij en ongestoord vliegen tussen de gebouwen van de stad en af en toe blijven hangen in een boom, maar niet te lang. om uiteindelijk begraven te worden of geincinereerd, wat nog zo slecht niet is, want dat zou zoiezo het geval zijn.

Het was tijd om af te kijken. Om te spieken. Hoe zien andere liedjes eruit? Ik had me dat voordien niet afgevraagd, maar ik veronderstelde dat er gerijm aan te pas kwam. Ergens op het internet las ik dat het rijmschema ABAC ABAD zeer populair was voor liedjes.

Na wat geknip en geplak kwam ik met de volgende tekst te voorschijn:

Was ik maar die plastiek zak
hangend in de boom
Aan een dode tak
In het vuile parkje
 
Daarnet lag hij op een dak
En daarvoor in de goot
want hij is een plastiek zak
vrij als een vogel
 
Straks neemt de wind hem op
En gaat hij op en neer
of gaat hij overkop
in een orkaan

En wanneer hij met leven stopt
wordt hij gerecycleerd
en naar de plastiek god
gaat zijn plastieken ziel
 
Vol met bochten is zijn baan
zoals die van een vlieg
wanneer hij vliegt voorbij het raam
van mijn sombere kantoor

Al zijn gedachten die vergaan
in het lege niets
van zijn doorzichtige bestaan
op onze tochtige planeet
 
Was ik maar die plastiek zak
hangend in de boom
Aan een dode tak
In het vuile parkje

Voilà!

3. Van buiten leren, in de douche ermee en neurieën tot je er nachtmerries van krijgt!

Nu ik die tekst te pakken had, was het de beurt aan een melodie om vorm aan te nemen.

Om een melodie te bedenken bestaat maar één techniek: neurieën in openbare plaatsen en luidop zingen onder de douche. Als je een resultaat bereikt dat je aanstaat, vergeet het niet op te nemen op een dictafoon. Nooit rekenen op je geheugen! Niets bedriegt je meer dan je geheugen.

4.  Drie akkoorden zijn meer dan voldoende

Ik heb jaren geloofd in vrije improvisatie. Ik moest niks weten van akkoorden en van harmonie en dacht dat al die regels een rem zetten op mijn zoektocht naar authenticiteit en het heilige licht. Gedurende al die jaren ben ik er nooit in geslaagd om iets deftigs te spelen, ik bedoel iets met een begin en een einde dat je achteraf kunt naspelen of laten horen aan derden. Ik heb wel zeer veel plezier gemaakt tijdens die periode, dat wel! Maar wij zijn hier niet om plezier te maken, maar om een liedje te schrijven.

En in een liedje worden akkoorden gebruikt. In een bepaalde volgorde. Je moet je dus een klein beetje verdiepen in de theorie, maar niet teveel. Je moet klein beginnen. Zoek welke noten er worden gebruikt in je melodie en zie in welke akkoorden deze noten voorkomen. Zoek een akkoordprogressie die past bij je melodie.

Speel die akkoorden in verschillende volgordes, experimenteer. Verander de melodie. Tot je iets hebt dat in je kop blijft vastzitten.

5. Niet opgeven als het op geen kloten trekt

Je liedje is af. Je speelt het, neemt het op, merkt dat het op geen kloten trekt.

Er is maar één oplossing: blijven trainen. Gewoon doordoen.

Hieronder een uittreksel uit mijn dagboek dat illustreert dat het niet altijd eenvoudig is:

190906, 0231 - Heb gisteren een liedje gecomponeerd op de gitaar. Plastiek zak noemt het en de tekst die ben ik al een tijdje aan het schrijven. Het resultaat is vrij onnozel, dat is natuurlijk de bedoeling, dat het niet te ernstig klinkt, want dan kan ik altijd zeggen dat ik het niet serieus bedoeld heb wanneer ik commentaar krijg. Dat is het voordeel van ironie: je bent vrij als een vogel.

200906, 1043 - Gisterenavond heb ik een eerste voorstelling gegeven van mijn liedje ‘Plastiek Zak’ aan mijn vrouw en zoon. Ik zong uit volle borst en met overtuiging, mezelf begeleidend op de Chinese akoestische gitaar die ik onlangs heb gekocht. Nu en dan maakte ik een foutje, maar mijn enthousiasme en overgave maakten alles goed. Iedereen was blij.

210906, …  - Gisteren ben ik voor het eerst naar de karate geweest. Mijn sparringpartner was een vrouw die naar me keek alsof ze me wilde opvreten. Ze schopte op mij als op een zandzak.

220906, 0950 - Ik heb gisteren mijn vingers blauw gespeeld op mijn gitaar om de intro juist te krijgen van mijn liedje Plastiek Zak. Steeds begon ik op de verkeerde snaar of wilde ze niet rinkelen of vergiste ik me van noot. Om één uur ’s nachts ben ik ermee gestopt.

Vanmorgen luisterde ik naar wat ik had opgenomen op de computer. Gisterennacht dacht ik dat het een intro was zoals bij de Scorpions. Vanmorgen begreep ik dat dat wishful thinking was.

O ja: ik laat de nagels groeien aan mijn linkerhand, om beter te kunnen tokkelen. Nu kan ik moeilijk typen. Ik weet niet of ik dit zo zal laten.

270906, 1024 - Heb gisterenavond zitten sukkelen aan mijn liedje. Er miste iets aan. Ik had de stem opgenomen, het ritme, probeerde er een solo over te spelen, maar toch klonk het saai en vervelend. Kwaad en gefrustreerd kroop ik om middernacht mijn bed in.

Vanochtend begreep ik het: er mankeerde een refrein met een ander melodietje. Daar ga ik nu aan werken.

Volharding kan nuttig zijn. Zo merkte ik na enkele dagen slapeloosheid en depressie dat er een refrein mankeerde aan mijn liedje. Dus heb ik dat er gauw aan toegevoegd:

Maar ik ben niet van plastiek
En ik ben niet hol
Met wel honderdtwintig ton
Gedachten zit ik vol

Na dat refrein klonk het liedje nog steeds niet zoals het hoorde, maar ik gaf de strijd niet op!

6. Deconcentratie

De grootste vijand van de beginnende liedjesschrijver is afleiding. Afleiding schuilt achter elk hoekje. Er is altijd een bezigheid waarmee je jezelf kan verantwoorden om niet te doen wat je eigenlijk zou moeten doen. Zo heb ik me zeker een week ledig gehouden met het bestuderen van allerlei gitaareffectsoftware en sequencers. Overbodige gedachten noemde dat in het boekje over zen dat ik ooit gelezen heb. Ik brak enkele dagen mijn hoofd over  een futiel programma zoals FruityLoops, een programma waar geen enkele liedjesschrijver mee gediend is. Ik wilde immers een liedje maken met lekkere drums, een groovy baslijn, een koortje…

Ik had me laten afleiden van mijn ware taak: een liedje schrijven! Het onder de knie krijgen van allerhande software heeft daar niks mee te maken. Uiteindelijk heb ik het liedje opgenomen met behulp van één goedkope micro (desnoods die van je koptelefoon), ingeplugd in mijn computer.

Smijt die dus weg, al die ballast!

7. Internet is je beste vriend

Zonder internet zou het mij nooit gelukt zijn om iets op te nemen dat ook maar bij benadering leek op een liedje. Ik raad u aan om de links in dit artikel grondig door te pluizen tijdens het proces.

Hieronder kan u luisteren naar wat ik ervan gebakken heb. Veel luisterplezier en succes met het liedjesmaken!

 

 Plastiek Zak Twee, akoestisch: Play Now | Play in Popup | Download